Cùng loại kim cương 4,5 ly, với cùng một xuất xứ, nhưng ở Cửa hàng Tuấn Hạnh (87 Phủ Doãn) báo giá 800 USD, trong khi ở Cửa hàng Thành Đạt (259 Giảng Võ) là 980 USD và tại Cửa hàng Mỹ Phương (289 Giảng Võ) lại là 890 USD.

Thống kê chưa đầy đủ của Hiệp hội Kinh doanh vàng Việt Nam cho thấy, thị trường nước ta tiêu thụ lượng hàng kim cương hơn 500 triệu USD mỗi năm. Hiện 100% kim cương trên thị trường là hàng nhập khẩu. Mặc dù mặt hàng này được miễn thuế xuất nhập khẩu (theo Quyết định 69/2005/QĐ-BTC của Bộ Tài chính), nhưng phần lớn kim cương là hàng nhập lậu, trôi nổi.

Sự khó hiểu này được ông Đinh Nho Bảng, Phó chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hiệp hội Kinh doanh vàng bạc và đá quý Việt Nam, lý giải: "Khi nhập kim cương, doanh nghiệp phải nộp ngay 10% thuế VAT đầu vào tại các cửa khẩu. Bản chất của việc này là nộp thay cho người mua, nhưng vấn đề ở chỗ, kim cương nguyên liệu nhập về còn phải mất thời gian chế tác mới bán được. Mặt khác, kim cương là mặt hàng nhỏ gọn, dễ vận chuyển, lợi nhuận cao, nên việc nhập lậu kim cương diễn ra rất phổ biến".

Thị trường kim cương tiềm ẩn nhiều rủi ro.

Bản thân các doanh nghiệp lớn rất bất lợi trước việc này. Các doanh nghiệp lớn không muốn mua hàng trôi nổi bởi nhiều lẽ. Thứ nhất, mỗi viên kim cương theo thị trường quốc tế đều có hồ sơ, lý lịch, mã số rõ ràng, nên khi mua bán, cả người mua lẫn người bán đều yên tâm về xuất xứ. Thứ hai, nếu nhập hàng lậu, các doanh nghiệp sẽ không chủ động được nguồn hàng, do đó sẽ ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh. Thứ ba, mua hàng trôi nổi sẽ khó khăn trong việc minh bạch chứng từ, hóa đơn.

Các thủ thuật kinh doanh kim cương lậu

Đối với các cửa hàng kinh doanh nhỏ, hàng trôi nổi chính là cơ hội để thu lợi, bởi sự thiếu hiểu biết của khách về mặt hàng xa xỉ này. Trên thực tế, những xảo thuật "thổi" kim cương đã biến không ít khách hàng trở thành nạn nhân.

Thủ thuật đơn giản nhất là nâng bậc kim cương. Do mua bán trao tay hàng lậu, nên người bán đã khai khống chỉ số của kim cương. Chỉ một xảo thuật nho nhỏ như vậy, người bán có thể tăng giá 30 - 40%.

Giấy kiểm định kim cương là một chứng chỉ cực kỳ quan trọng khi mua. Nếu mua ở các cửa hiệu lớn, có lai lịch rõ ràng, thì chỉ lỗ 5 - 15% khi bán lại, nhưng nếu mua ở hiệu nhỏ, không có giấy kiểm định, có những trường hợp, món hàng đó còn bị từ chối mua lại. Tuy nhiên, sự nhẹ dạ, kém hiểu biết, cộng với sức hút của vẻ đẹp hào nhoáng bên ngoài của những viên kim cương trưng bày đã làm nhiều người xem nhẹ giấy kiểm định. Hậu quả là họ phải trả giá đắt khi cần bán lại.

Ông Đỗ Minh Đức, Phó tổng giám đốc Công ty cổ phần Vàng bạc đá quý và Đầu tư thương mại DOJI, cho biết, trên thương trường đã xuất hiện Moissanit (SiC), khoáng vật nhân tạo có các chỉ số tương tự như kim cương thiên nhiên, nên rất khó phát hiện, kể cả dùng bút thử về độ dẫn nhiệt.

Thậm chí, nhiều người cũng không biết rằng, cách đây khoảng 10 năm, ở Thái Lan đã phổ biến loại kim cương giả, với nhiều màu sắc khác nhau. Loại kim cương này không chỉ giống kim cương thiên nhiên, mà còn có cùng độ cứng, tỷ trọng và qua mặt được cả máy đo chiết xuất. Loại này thường được gọi là "hạt xoàn Mỹ", dân sành kim cương gọi nó là "cubic zircon".

Ông Đức khuyến cáo: "Khi mua kim cương có giá từ 100 USD một viên trở lên, khách hàng cần đòi hỏi chứng chỉ do các phòng kiểm định có uy tín trong nước và nước ngoài cấp. Khi mua, nên đến những cửa hàng kim cương có thương hiệu, uy tín". Hiện tại, phí kiểm định kim cương trong nước chỉ từ 70.000 đến 300.000 đồng một viên. Người mua nên mang kim cương đi kiểm định trước khi quyết định mua và nên kiểm định ở từ hai trung tâm trở lên.